Hekimler birey ve toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesi için rol ve sorumluluklarını en üst düzeyde sürdürmeye çalışan sağlık profesyonelleri arasındadır.

Erkence başlayan ve yaşam boyu süren çalışma dinamikleri, uzun çalışma saatleri, stres, yaşam koşullarındaki belirsizlikler hekimlerin kendi sağlıklarına öncelik vermelerini çoğu zaman engellemektedir. Sağlık hizmeti sunan tarafta olan hekimler çoğu zaman hizmet alan tarafta olamamaktadırlar.

Yapılan bilimsel çalışmalara göre hekimlerin sağlığı ile ilgili bazı riskli durumlar aşağıda sunulmuştur:

1. Hekimler arasında tütün kullanım sıklığı yüksektir. Sıklık %21 ve %31 arasında değişiklik gösterebilmektedir. Yaş, cinsiyet, yaşanılan ülkenin gelişmiş ya da gelişmekte olan ülke olma durumu gibi nedenler tütün kullanım sıklığı ile ilişkilidir. Erkek hekimler kadın hekimlere göre daha yüksek sıklıkta sigara içmektedirler.
2. Yeni nesil tütün ürünleri de hekimler arasında kullanılmaktadır.
3. Obezite hekimlerin karşılaştığı bir sağlık sorunudur.
4. Hekimler yeterli düzeyde fizik aktivite yapmamaktadır.
5. Hekimler arasında “düzenli uyku” sıklığı düşüktür.
6. Hekimler sağlıklı beslenemediklerini belirtmektedirler.
7. Hekimler şiddete maruz kalmaktadırlar.
8. Tükenmişlik sendromu hekimler arasında sık görülen bir durumdur.
9. Hekimler depresyon, anksiyete gibi mental sağlık sorunları ile karşı karşıya kalmaktadır.
10. Mesleki enfeksiyonlar, tehlikeli kimyasallara maruz kalım, radyasyon, çevresel riskler sık karşılaşılan durumlar arasındadır.

Bütün bu sorunlar hekimlerin kronik hastalıklara yakalanmalarına, yaşam kalitelerinde gerilemeye ve erken ölümlere neden olmaktadır. Sık görülen kronik hastalıklar arasında; hipertansiyon ve kas ve iskelet sistemi sorunları üst sıralardadır.

Kronik hastalıkları olan hekimlerin tamamının sağlık hizmetlerine hemen ulaştıkları düşünülebilir. Bununla birlikte, bilimsel veriler erişimin istenildiği düzeyde olmadığını ortaya koymaktadır.

Tıp öğrencileri arasında yapılan çalışmalar bazı riskli sağlık davranışlarının akran etkisi gibi nedenlere bağlı olarak tıp eğitimi döneminde başladığına işaret etmektedir.

Sonuç olarak; hekimlerin sağlığı öncelik verilmesi gereken bir konudur. Konu aynı zamanda bir çalışan sağlığı konusudur. Hekimlerin genel sağlık durumunu, yaşam kalitelerini ve işyeri risk faktörlerini ve koşullarını birlikte izleyecek sistemler geliştirilmelidir. Risk faktörlerinin ve yüksek risk gruplarının belirlenmesi ve kanıta dayalı müdahalelerin iş sağlığı ve güvenliği programlarına entegre edilmesi, hekimlerin sağlığını korumak ve geliştirmek için etkili bir yol haritası görevi görebilir ve nihayetinde daha sürdürülebilir bir sağlık sistemine katkıda bulunabilir.

Hekimlerin sağlıklı yaşam davranışlarını kendi yaşamlarına entegre etmeleri kendi sağlıklarının yanı sıra kendilerine başvuranların sağlığını olumlu etkilemektedir. Sağlığına dikkat eden hekimler başvuranlara/hastalara karşı da olumlu sağlık davranışlarını daha fazla önermektedirler.

Sözün özü; hekimlerin sağlığının korunması ve geliştirilmesi öncelikli bir gereksinimdir. Bu konu, çalışan sağlığı etkinlikleri kapsamında değerlendirilmelidir. Meslek örgütleri bu konuda aktif ve sürekliliği olan çalışmalar içinde olmalıdırlar. Bu sayede, hekimlerin sağlığı daha iyi bir düzeye gelebilir.

Tabii, bu olumlu değişim toplum sağlığının korunmasına ve geliştirilmesine de mutlak katkı sağlar.

Yararlanılan kaynaklar

1. Aslan D, Şengelen M, Erişgen G. Hekimler Arasında Tükenmişlik Durumu ve İlişkili FaktörleR. Ttb Yayınları, Aralık 2021. https://www.ttb.org.tr/userfiles/files/TTB_Tukenme_Raporu.pdf Erişim tarihi:15.08.2026.
2. Bulut T, Kocataş S. Smoking and Vaping Profiles of Healthcare Workers and Their Knowledge, Attitudes, and Behaviors Regarding Vaping. Florence Nightingale J Nurs. 2026 Jun 1;34:1-16. 
3. Brooks SK, Gerada C, Chalder T. Review of literature on the mental health of doctors: are specialist services needed? J Ment Health. 2011 Apr;20(2):146-56.
4. Fidanci I, Aksoy H, Baser DA. Comparison of Burnout Status of Family Physicians Working in Rural and Urban Areas of Turkiye. J Coll Physicians Surg Pak. 2026 Apr;36(4):498-502.
5. Fred HL, Scheid MS. Physician Burnout: Causes, Consequences, and (?) Cures. Tex Heart Inst J. 2018 Aug 1;45(4):198-202. doi: 10.14503/THIJ-18-6842.
6. Kalayci D, Ozturk S. Frequency of chronic diseases, health behaviors, and quality of life among physicians: a cross-sectional study. BMC Public Health. 2025 Dec 23;26(1):329.
7. Lee AK, Muhamad RB, Tan VPS. Physically active primary care physicians consult more on physical activity and exercise for patients: A public teaching-hospital study. Sports Med Health Sci. 2023 Nov 20;6(1):82-88.
8. Nair ANKK, Lawrence T, Indu PS. Obesity Burden and Physical Activity Pattern Among Doctors in South India. Indian J Occup Environ Med. 2022 Oct-Dec;26(4):261-265.
9. Nilan K, McKeever TM, McNeill A, Raw M, Murray RL. Prevalence of tobacco use in healthcare workers: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2019 Jul 25;14(7):e0220168.
10. WHO, Occupational hazards in the health sector https://www.who.int/tools/occupational-hazards-in-health-sector Erişim tarihi:15.08.2026.
11. Yücel Özden KB, Sarıca Çevik H, Asenova R, Ungan M. Guardians of health under fire: Understanding and combating violence against doctors. Aten Primaria. 2024 Sep;56(9):102944.